Nederlanders krijgen te weinig kinderen, maar overheid grijpt niet in Linda van Beest Nieuwsredacteur 17 aug 2026 om 16:33 28 reacties Delen In Nederland…
Nederlanders krijgen te weinig kinderen, maar overheid grijpt niet in
Linda van Beest
Nieuwsredacteur
17 aug 2026 om 16:33
28 reacties
Delen
In Nederland worden fors te weinig kinderen geboren. Frankrijk heeft dat probleem ook en stuurde een brief naar twintigers met de oproep: “Krijg een baby”. Experts vinden dat Nederland ook iets moet doen. “Een kinderwens zou niet alleen voor de ‘elite’ moeten zijn.”
In 2025 was het vruchtbaarheidscijfer in Nederland 1,42: een laagterecord sinds dat cijfer wordt bijgehouden. Dat is fors onder de 2,1, het aantal dat nodig is om de bevolking op peil te houden als migratie buiten beschouwing wordt gelaten. Een te laag cijfer kan leiden tot een relatief oude bevolking.
“Als je onderzoek doet naar de kinderwens van jonge mensen, komt daaruit dat mensen nog steeds gemiddeld twee kinderen willen”, zegt demograaf Jan Latten tegen HetNieuws.app. Maar die wens komt dus voor veel mensen niet uit door “verschillende drempels”, blijkt ook uit recent onderzoek in ScienceDirect.
Onzekerheid over inkomen en de krappe woningmarkt spelen een rol. “Mensen in de huursector en in duurdere regio’s krijgen minder kinderen”, ziet Tanja Traag, hoofdsocioloog bij statistiekbureau CBS. Het teruglopende vruchtbaarheidscijfer of reproductiecijfer is vooral te zien onder jonge vrouwen en vrouwen met weinig diploma’s. Ook onzekere tijden door oorlog en klimaatverandering spelen mee.
Daarbij haalt het “love-hoppen”, zoals Latten het noemt, het reproductiecijfer omlaag. Hij doelt daarmee op het feit dat mensen in tegenstelling tot vroeger minder vaak bij elkaar blijven en sneller overstappen op een andere partner. Het aantal gebroken relaties binnen zes jaar na de geboorte van het eerste kind stijgt, meldt het CBS. Single zijn of een kind hebben van een ex heeft impact op het krijgen van een (volgende) baby.
Migratie houdt bevolking op peil
Die drempels vormen ook een probleem van de overheid, stelt Latten. “Al decennia worden er minder kinderen geboren die gepensioneerden kunnen opvangen.” In de zorg leidt dat tot meer vraag, terwijl het aanbod aan werkenden afneemt.
Dat er minder baby’s worden geboren dan dat er mensen overlijden, betekent overigens niet dat de bevolking krimpt. Geboorte- en sterftecijfers meegerekend kwamen er in 2025 ruim 86.000 officiële inwoners bij (asielaanvragen niet meegenomen).
De bevolking groeit dus door migratie, hoewel die groei minder hard gaat dan eerdere jaren, stelt Traag. Migranten zijn “over het algemeen relatief jong” en kunnen tegenwicht bieden aan de vergrijzing.
Toch is migratie volgens Latten niet de oplossing van het probleem. “Je weet niet of deze mensen altijd zullen blijven komen en momenteel zijn we afhankelijk van migranten om de ouderen te verzorgen.” “Als het migratiesaldo ook daalt, zal de omvang van de potentiële beroepsbevolking verder krimpen en versterkt dat de effecten van een laag reproductiecijfer”, vult Traag aan.
‘Kinderwens zou niet alleen voor elite moeten zijn’
Toch blijft de overheid vooral praten over migratie en niet écht over baby’s krijgen, blijkt uit een eerder debat. “Een grote fout”, vindt Latten. Hij vindt het “laf” dat de overheid het afdoet als “een privéprobleem”, terwijl het “wel degelijk” een maatschappelijk probleem is.
Bovendien zou de overheid volgens Latten moeten bijdragen aan het “levensgeluk van de bevolking”. Ook Traag vindt de impact op mensen met een minder stabiele sociaaleconomische positie een “zorgelijke ontwikkeling”. “Een kinderwens zou niet alleen voor de ‘elite’ moeten zijn.”
Maar “het krijgen van kinderen is een vrije keuze”, zegt een woordvoerder van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op vragen over waarom het kabinet geen maatregelen neemt. Latten noemt dat een “schijnkeuze”. Hij is ook voor vrije keuze. “Maar dan moeten de condities wel zo zijn dat mensen ook kunnen kiezen voor kinderen.”
Andere landen nemen maatregelen
Andere landen hebben immers ook een laag reproductiecijfer en die overheden nemen wél maatregelen. Zuid-Korea heeft met 0,8 de laagste index ter wereld. Het land gaf miljarden uit aan maatregelen, waaronder babybonussen en woonsubsidies.
Ook Noorwegen, met een vergelijkbaar cijfer als Nederland, heeft een maatregelenpakket voorgesteld. Daarin krijgen jonge ouders bijvoorbeeld financiële ondersteuning en moet er een proeftraject met aangepaste werktijden komen.
In Frankrijk stuurt de overheid deze zomer een brief naar 3,3 miljoen 29-jarigen met de oproep over kinderen na te denken. Het Franse reproductiecijfer is met 1,56 een stuk hoger dan het Nederlandse.
Maar zo ver wil het kabinet niet gaan. De woordvoerder grijpt terug op het rapport van de Staatscommissie Demografie, dat stelt dat “overheidsbeleid dat zich direct richt op het verhogen van het kindertal vaak geen of slechts zeer tijdelijk effect heeft”.
Volgens het onderzoek in ScienceDirect is het probleem “te complex” om met een beleidsmaatregel op te lossen. Wel zijn “ambitieuze maatregelen” nodig om ouders te helpen hun gezinsplannen te realiseren, stellen de onderzoekers.
Overheid zet in op randvoorwaarden
Ook Latten is geen fan van de Franse “bemoeibrief”, maar volgens experts moet de overheid wél helpen om uitkomen van de kinderwens mogelijk te maken. Voorbeelden zijn verlaging van schoolkosten en inzet op werk- en privébalans.
De woordvoerder stelt dat de overheid dat doet en noemt de “vereenvoudiging van het verlofstelsel en kinderopvang met een hoge inkomensonafhankelijke vergoeding voor werkende ouders” als voorbeelden.
De overheid zet ook in op “goed onderwijs, een werkende arbeidsmarkt en een passende en betaalbare huizenmarkt”. Maar het woningtekort voor zowel huurders als starters groeit nog steeds, terwijl dat een van de grootste oorzaken is van het reproductieprobleem. Latten: “Er is een huis nodig om een kind te krijgen.”